🕉️ 19 November 2026, Thursday · 12:02:15 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

इभ्य (पुंलिङ्ग)

धनाढ्य, धनवान्

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाइभ्यःइभ्यौइभ्याः
द्वितीयाइभ्यम्इभ्यौइभ्यान्
तृतीयाइभ्येनइभ्याभ्याम्इभ्यैः
चतुर्थीइभ्यायइभ्याभ्याम्इभ्येभ्यः
पञ्चमीइभ्यात् / इभ्याद्इभ्याभ्याम्इभ्येभ्यः
षष्ठीइभ्यस्यइभ्ययोःइभ्यानाम्
सप्तमीइभ्येइभ्ययोःइभ्येषु
सम्बोधनहे इभ्यहे इभ्यौहे इभ्याः

अर्थ: धनाढ्य, धनवान्
संस्कृत: पर्याय: आढ्य, धनिन्

📚 अमरकोश में:
• धनवान् (३.१.१०) — पर्याय: आढ्य, धनी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

इभ्य (नपुंसकलिङ्ग)

धनाढ्य, धनवान्

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाइभ्यम्इभ्येइभ्यानि
द्वितीयाइभ्यम्इभ्येइभ्यानि
तृतीयाइभ्येनइभ्याभ्याम्इभ्यैः
चतुर्थीइभ्यायइभ्याभ्याम्इभ्येभ्यः
पञ्चमीइभ्यात् / इभ्याद्इभ्याभ्याम्इभ्येभ्यः
षष्ठीइभ्यस्यइभ्ययोःइभ्यानाम्
सप्तमीइभ्येइभ्ययोःइभ्येषु
सम्बोधनहे इभ्यहे इभ्येहे इभ्यानि

अर्थ: धनाढ्य, धनवान्
संस्कृत: पर्याय: आढ्य, धनिन्

📚 अमरकोश में:
• धनवान् (३.१.१०) — पर्याय: आढ्य, धनी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें