🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:51:39 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

इष्टजन (पुंलिङ्ग)

इष्ट (कामना किया गया, चाहा गया) + जन (जन, मनुष्य)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाइष्टजनःइष्टजनौइष्टजनाः
द्वितीयाइष्टजनम्इष्टजनौइष्टजनान्
तृतीयाइष्टजनेनइष्टजनाभ्याम्इष्टजनैः
चतुर्थीइष्टजनायइष्टजनाभ्याम्इष्टजनेभ्यः
पञ्चमीइष्टजनात् / इष्टजनाद्इष्टजनाभ्याम्इष्टजनेभ्यः
षष्ठीइष्टजनस्यइष्टजनयोःइष्टजनानाम्
सप्तमीइष्टजनेइष्टजनयोःइष्टजनेषु
सम्बोधनहे इष्टजनहे इष्टजनौहे इष्टजनाः

अर्थ: इष्ट (कामना किया गया, चाहा गया) + जन (जन, मनुष्य)
English: a beloved person, man or woman

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें