🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:56:35 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ईक्ष (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाईक्षःईक्षौईक्षाः
द्वितीयाईक्षम्ईक्षौईक्षान्
तृतीयाईक्षेणईक्षाभ्याम्ईक्षैः
चतुर्थीईक्षायईक्षाभ्याम्ईक्षेभ्यः
पञ्चमीईक्षात् / ईक्षाद्ईक्षाभ्याम्ईक्षेभ्यः
षष्ठीईक्षस्यईक्षयोःईक्षाणाम्
सप्तमीईक्षेईक्षयोःईक्षेषु
सम्बोधनहे ईक्षहे ईक्षौहे ईक्षाः

अर्थ: —
English: ifc. seeing, looking, visiting (See तिर्यग्-ईक्ष, वध्व्-ईक्ष)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ईक्ष (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाईक्षम्ईक्षेईक्षाणि
द्वितीयाईक्षम्ईक्षेईक्षाणि
तृतीयाईक्षेणईक्षाभ्याम्ईक्षैः
चतुर्थीईक्षायईक्षाभ्याम्ईक्षेभ्यः
पञ्चमीईक्षात् / ईक्षाद्ईक्षाभ्याम्ईक्षेभ्यः
षष्ठीईक्षस्यईक्षयोःईक्षाणाम्
सप्तमीईक्षेईक्षयोःईक्षेषु
सम्बोधनहे ईक्षहे ईक्षेहे ईक्षाणि

अर्थ: —
English: ifc. seeing, looking, visiting (See तिर्यग्-ईक्ष, वध्व्-ईक्ष)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें