🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:01:43 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ईक्षमाण (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाईक्षमाणःईक्षमाणौईक्षमाणाः
द्वितीयाईक्षमाणम्ईक्षमाणौईक्षमाणान्
तृतीयाईक्षमाणेनईक्षमाणाभ्याम्ईक्षमाणैः
चतुर्थीईक्षमाणायईक्षमाणाभ्याम्ईक्षमाणेभ्यः
पञ्चमीईक्षमाणात् / ईक्षमाणाद्ईक्षमाणाभ्याम्ईक्षमाणेभ्यः
षष्ठीईक्षमाणस्यईक्षमाणयोःईक्षमाणानाम्
सप्तमीईक्षमाणेईक्षमाणयोःईक्षमाणेषु
सम्बोधनहे ईक्षमाणहे ईक्षमाणौहे ईक्षमाणाः

अर्थ: —
English: looking at, surveying, VS.; R.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ईक्षमाण (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाईक्षमाणम्ईक्षमाणेईक्षमाणानि
द्वितीयाईक्षमाणम्ईक्षमाणेईक्षमाणानि
तृतीयाईक्षमाणेनईक्षमाणाभ्याम्ईक्षमाणैः
चतुर्थीईक्षमाणायईक्षमाणाभ्याम्ईक्षमाणेभ्यः
पञ्चमीईक्षमाणात् / ईक्षमाणाद्ईक्षमाणाभ्याम्ईक्षमाणेभ्यः
षष्ठीईक्षमाणस्यईक्षमाणयोःईक्षमाणानाम्
सप्तमीईक्षमाणेईक्षमाणयोःईक्षमाणेषु
सम्बोधनहे ईक्षमाणहे ईक्षमाणेहे ईक्षमाणानि

अर्थ: —
English: looking at, surveying, VS.; R.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬