🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:20:39 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ईक्षित (पुंलिङ्ग)

देखा हुआ, ताका हुआ, खयाल किया हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाईक्षितःईक्षितौईक्षिताः
द्वितीयाईक्षितम्ईक्षितौईक्षितान्
तृतीयाईक्षितेनईक्षिताभ्याम्ईक्षितैः
चतुर्थीईक्षितायईक्षिताभ्याम्ईक्षितेभ्यः
पञ्चमीईक्षितात् / ईक्षिताद्ईक्षिताभ्याम्ईक्षितेभ्यः
षष्ठीईक्षितस्यईक्षितयोःईक्षितानाम्
सप्तमीईक्षितेईक्षितयोःईक्षितेषु
सम्बोधनहे ईक्षितहे ईक्षितौहे ईक्षिताः

अर्थ: देखा हुआ, ताका हुआ, खयाल किया हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ईक्षित (नपुंसकलिङ्ग)

देखा हुआ, ताका हुआ, खयाल किया हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाईक्षितम्ईक्षितेईक्षितानि
द्वितीयाईक्षितम्ईक्षितेईक्षितानि
तृतीयाईक्षितेनईक्षिताभ्याम्ईक्षितैः
चतुर्थीईक्षितायईक्षिताभ्याम्ईक्षितेभ्यः
पञ्चमीईक्षितात् / ईक्षिताद्ईक्षिताभ्याम्ईक्षितेभ्यः
षष्ठीईक्षितस्यईक्षितयोःईक्षितानाम्
सप्तमीईक्षितेईक्षितयोःईक्षितेषु
सम्बोधनहे ईक्षितहे ईक्षितेहे ईक्षितानि

अर्थ: देखा हुआ, ताका हुआ, खयाल किया हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें