🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:22:44 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ईङ्खय (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाईङ्खयःईङ्खयौईङ्खयाः
द्वितीयाईङ्खयम्ईङ्खयौईङ्खयान्
तृतीयाईङ्खयेनईङ्खयाभ्याम्ईङ्खयैः
चतुर्थीईङ्खयायईङ्खयाभ्याम्ईङ्खयेभ्यः
पञ्चमीईङ्खयात् / ईङ्खयाद्ईङ्खयाभ्याम्ईङ्खयेभ्यः
षष्ठीईङ्खयस्यईङ्खययोःईङ्खयानाम्
सप्तमीईङ्खयेईङ्खययोःईङ्खयेषु
सम्बोधनहे ईङ्खयहे ईङ्खयौहे ईङ्खयाः

अर्थ: —
English: moving, causing to flow or go.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ईङ्खय (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाईङ्खयम्ईङ्खयेईङ्खयानि
द्वितीयाईङ्खयम्ईङ्खयेईङ्खयानि
तृतीयाईङ्खयेनईङ्खयाभ्याम्ईङ्खयैः
चतुर्थीईङ्खयायईङ्खयाभ्याम्ईङ्खयेभ्यः
पञ्चमीईङ्खयात् / ईङ्खयाद्ईङ्खयाभ्याम्ईङ्खयेभ्यः
षष्ठीईङ्खयस्यईङ्खययोःईङ्खयानाम्
सप्तमीईङ्खयेईङ्खययोःईङ्खयेषु
सम्बोधनहे ईङ्खयहे ईङ्खयेहे ईङ्खयानि

अर्थ: —
English: moving, causing to flow or go.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें