🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:18:16 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ईर्ष्यु (पुंलिङ्ग)

डाह करने वाला, ईर्ष्यालु

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाईर्ष्युःईर्ष्यूईर्ष्यवः
द्वितीयाईर्ष्युम्ईर्ष्यूईर्ष्यून्
तृतीयाईर्ष्युणाईर्ष्युभ्याम्ईर्ष्युभिः
चतुर्थीईर्ष्यवेईर्ष्युभ्याम्ईर्ष्युभ्यः
पञ्चमीईर्ष्योःईर्ष्युभ्याम्ईर्ष्युभ्यः
षष्ठीईर्ष्योःईर्ष्य्वोःईर्ष्यूणाम्
सप्तमीईर्ष्यौईर्ष्य्वोःईर्ष्युषु
सम्बोधनहे ईर्ष्योहे ईर्ष्यूहे ईर्ष्यवः

अर्थ: डाह करने वाला, ईर्ष्यालु

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ईर्ष्यु (स्त्रीलिङ्ग)

डाह करने वाला, ईर्ष्यालु

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाईर्ष्युःईर्ष्यूईर्ष्यवः
द्वितीयाईर्ष्युम्ईर्ष्यूईर्ष्यूः
तृतीयाईर्ष्य्वाईर्ष्युभ्याम्ईर्ष्युभिः
चतुर्थीईर्ष्यवे / ईर्ष्य्वैईर्ष्युभ्याम्ईर्ष्युभ्यः
पञ्चमीईर्ष्योः / ईर्ष्य्वाःईर्ष्युभ्याम्ईर्ष्युभ्यः
षष्ठीईर्ष्योः / ईर्ष्य्वाःईर्ष्य्वोःईर्ष्यूणाम्
सप्तमीईर्ष्यौ / ईर्ष्य्वाम्ईर्ष्य्वोःईर्ष्युषु
सम्बोधनहे ईर्ष्योहे ईर्ष्यूहे ईर्ष्यवः

अर्थ: डाह करने वाला, ईर्ष्यालु

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ईर्ष्यु (नपुंसकलिङ्ग)

डाह करने वाला, ईर्ष्यालु

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाईर्ष्युईर्ष्युणीईर्ष्यूणि
द्वितीयाईर्ष्युईर्ष्युणीईर्ष्यूणि
तृतीयाईर्ष्युणाईर्ष्युभ्याम्ईर्ष्युभिः
चतुर्थीईर्ष्युणे / ईर्ष्यवेईर्ष्युभ्याम्ईर्ष्युभ्यः
पञ्चमीईर्ष्युणः / ईर्ष्योःईर्ष्युभ्याम्ईर्ष्युभ्यः
षष्ठीईर्ष्युणः / ईर्ष्योःईर्ष्युणोः / ईर्ष्य्वोःईर्ष्यूणाम्
सप्तमीईर्ष्युणि / ईर्ष्यौईर्ष्युणोः / ईर्ष्य्वोःईर्ष्युषु
सम्बोधनहे ईर्ष्यु / हे ईर्ष्योहे ईर्ष्युणीहे ईर्ष्यूणि

अर्थ: डाह करने वाला, ईर्ष्यालु

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें