🕉️ 21 November 2026, Saturday · 10:16:41 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ईशितव्य (पुंलिङ्ग)

शासन किये जाने के योग्य, नियन्त्रण में रखने के योग्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाईशितव्यःईशितव्यौईशितव्याः
द्वितीयाईशितव्यम्ईशितव्यौईशितव्यान्
तृतीयाईशितव्येनईशितव्याभ्याम्ईशितव्यैः
चतुर्थीईशितव्यायईशितव्याभ्याम्ईशितव्येभ्यः
पञ्चमीईशितव्यात् / ईशितव्याद्ईशितव्याभ्याम्ईशितव्येभ्यः
षष्ठीईशितव्यस्यईशितव्ययोःईशितव्यानाम्
सप्तमीईशितव्येईशितव्ययोःईशितव्येषु
सम्बोधनहे ईशितव्यहे ईशितव्यौहे ईशितव्याः

अर्थ: शासन किये जाने के योग्य, नियन्त्रण में रखने के योग्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ईशितव्य (नपुंसकलिङ्ग)

शासन किये जाने के योग्य, नियन्त्रण में रखने के योग्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाईशितव्यम्ईशितव्येईशितव्यानि
द्वितीयाईशितव्यम्ईशितव्येईशितव्यानि
तृतीयाईशितव्येनईशितव्याभ्याम्ईशितव्यैः
चतुर्थीईशितव्यायईशितव्याभ्याम्ईशितव्येभ्यः
पञ्चमीईशितव्यात् / ईशितव्याद्ईशितव्याभ्याम्ईशितव्येभ्यः
षष्ठीईशितव्यस्यईशितव्ययोःईशितव्यानाम्
सप्तमीईशितव्येईशितव्ययोःईशितव्येषु
सम्बोधनहे ईशितव्यहे ईशितव्येहे ईशितव्यानि

अर्थ: शासन किये जाने के योग्य, नियन्त्रण में रखने के योग्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें