🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:53:16 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ईश्वरी (स्त्रीलिङ्ग)

दुर्गा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाईश्वरीईश्वर्यौईश्वर्यः
द्वितीयाईश्वरीम्ईश्वर्यौईश्वरीः
तृतीयाईश्वर्याईश्वरीभ्याम्ईश्वरीभिः
चतुर्थीईश्वर्यैईश्वरीभ्याम्ईश्वरीभ्यः
पञ्चमीईश्वर्याःईश्वरीभ्याम्ईश्वरीभ्यः
षष्ठीईश्वर्याःईश्वर्योःईश्वरीणाम्
सप्तमीईश्वर्याम्ईश्वर्योःईश्वरीषु
सम्बोधनहे ईश्वरिहे ईश्वर्यौहे ईश्वर्यः

अर्थ: दुर्गा
संस्कृत: पर्याय: उमा, कात्यायनी, गौरी, काली, हैमवती

📚 अमरकोश में:
• पार्वती के नाम (१.१.४५) — पर्याय: उमा, कात्यायनी, गौरी, काली, हैमवती

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें