🕉️ 23 November 2026, Monday · 01:35:13 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ईषद्गुण (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाईषद्गुणःईषद्गुणौईषद्गुणाः
द्वितीयाईषद्गुणम्ईषद्गुणौईषद्गुणान्
तृतीयाईषद्गुणेनईषद्गुणाभ्याम्ईषद्गुणैः
चतुर्थीईषद्गुणायईषद्गुणाभ्याम्ईषद्गुणेभ्यः
पञ्चमीईषद्गुणात् / ईषद्गुणाद्ईषद्गुणाभ्याम्ईषद्गुणेभ्यः
षष्ठीईषद्गुणस्यईषद्गुणयोःईषद्गुणानाम्
सप्तमीईषद्गुणेईषद्गुणयोःईषद्गुणेषु
सम्बोधनहे ईषद्गुणहे ईषद्गुणौहे ईषद्गुणाः

अर्थ: —
English: of little merit.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ईषद्गुण (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाईषद्गुणम्ईषद्गुणेईषद्गुणानि
द्वितीयाईषद्गुणम्ईषद्गुणेईषद्गुणानि
तृतीयाईषद्गुणेनईषद्गुणाभ्याम्ईषद्गुणैः
चतुर्थीईषद्गुणायईषद्गुणाभ्याम्ईषद्गुणेभ्यः
पञ्चमीईषद्गुणात् / ईषद्गुणाद्ईषद्गुणाभ्याम्ईषद्गुणेभ्यः
षष्ठीईषद्गुणस्यईषद्गुणयोःईषद्गुणानाम्
सप्तमीईषद्गुणेईषद्गुणयोःईषद्गुणेषु
सम्बोधनहे ईषद्गुणहे ईषद्गुणेहे ईषद्गुणानि

अर्थ: —
English: of little merit.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬