🕉️ 23 November 2026, Monday · 02:50:46 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उग्रायुध (पुंलिङ्ग)

उग्र (शक्तिशाली, मजबूत) + आयुध (हथियार, ढाल)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउग्रायुधःउग्रायुधौउग्रायुधाः
द्वितीयाउग्रायुधम्उग्रायुधौउग्रायुधान्
तृतीयाउग्रायुधेनउग्रायुधाभ्याम्उग्रायुधैः
चतुर्थीउग्रायुधायउग्रायुधाभ्याम्उग्रायुधेभ्यः
पञ्चमीउग्रायुधात् / उग्रायुधाद्उग्रायुधाभ्याम्उग्रायुधेभ्यः
षष्ठीउग्रायुधस्यउग्रायुधयोःउग्रायुधानाम्
सप्तमीउग्रायुधेउग्रायुधयोःउग्रायुधेषु
सम्बोधनहे उग्रायुधहे उग्रायुधौहे उग्रायुधाः

अर्थ: उग्र (शक्तिशाली, मजबूत) + आयुध (हथियार, ढाल)
English: having powerful weapons, AV. iii, 19, 7

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उग्रायुध (नपुंसकलिङ्ग)

उग्र (शक्तिशाली, मजबूत) + आयुध (हथियार, ढाल)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउग्रायुधम्उग्रायुधेउग्रायुधानि
द्वितीयाउग्रायुधम्उग्रायुधेउग्रायुधानि
तृतीयाउग्रायुधेनउग्रायुधाभ्याम्उग्रायुधैः
चतुर्थीउग्रायुधायउग्रायुधाभ्याम्उग्रायुधेभ्यः
पञ्चमीउग्रायुधात् / उग्रायुधाद्उग्रायुधाभ्याम्उग्रायुधेभ्यः
षष्ठीउग्रायुधस्यउग्रायुधयोःउग्रायुधानाम्
सप्तमीउग्रायुधेउग्रायुधयोःउग्रायुधेषु
सम्बोधनहे उग्रायुधहे उग्रायुधेहे उग्रायुधानि

अर्थ: उग्र (शक्तिशाली, मजबूत) + आयुध (हथियार, ढाल)
English: having powerful weapons, AV. iii, 19, 7

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬