🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:27:28 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उच्चताल (पुंलिङ्ग)

ऊंचा संगीत, नृत्य आदि

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउच्चतालःउच्चतालौउच्चतालाः
द्वितीयाउच्चतालम्उच्चतालौउच्चतालान्
तृतीयाउच्चतालेनउच्चतालाभ्याम्उच्चतालैः
चतुर्थीउच्चतालायउच्चतालाभ्याम्उच्चतालेभ्यः
पञ्चमीउच्चतालात् / उच्चतालाद्उच्चतालाभ्याम्उच्चतालेभ्यः
षष्ठीउच्चतालस्यउच्चतालयोःउच्चतालानाम्
सप्तमीउच्चतालेउच्चतालयोःउच्चतालेषु
सम्बोधनहे उच्चतालहे उच्चतालौहे उच्चतालाः

अर्थ: ऊंचा संगीत, नृत्य आदि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उच्चताल (नपुंसकलिङ्ग)

ऊंचा संगीत, नृत्य आदि

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउच्चतालम्उच्चतालेउच्चतालानि
द्वितीयाउच्चतालम्उच्चतालेउच्चतालानि
तृतीयाउच्चतालेनउच्चतालाभ्याम्उच्चतालैः
चतुर्थीउच्चतालायउच्चतालाभ्याम्उच्चतालेभ्यः
पञ्चमीउच्चतालात् / उच्चतालाद्उच्चतालाभ्याम्उच्चतालेभ्यः
षष्ठीउच्चतालस्यउच्चतालयोःउच्चतालानाम्
सप्तमीउच्चतालेउच्चतालयोःउच्चतालेषु
सम्बोधनहे उच्चतालहे उच्चतालेहे उच्चतालानि

अर्थ: ऊंचा संगीत, नृत्य आदि
English: music and dancing at feasts, drinking parties, &c., L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें