🕉️ 22 November 2026, Sunday · 12:52:10 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उज्ज्वल (पुंलिङ्ग)

उजला, चमकीला, कांतियुक्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउज्ज्वलःउज्ज्वलौउज्ज्वलाः
द्वितीयाउज्ज्वलम्उज्ज्वलौउज्ज्वलान्
तृतीयाउज्ज्वलेनउज्ज्वलाभ्याम्उज्ज्वलैः
चतुर्थीउज्ज्वलायउज्ज्वलाभ्याम्उज्ज्वलेभ्यः
पञ्चमीउज्ज्वलात् / उज्ज्वलाद्उज्ज्वलाभ्याम्उज्ज्वलेभ्यः
षष्ठीउज्ज्वलस्यउज्ज्वलयोःउज्ज्वलानाम्
सप्तमीउज्ज्वलेउज्ज्वलयोःउज्ज्वलेषु
सम्बोधनहे उज्ज्वलहे उज्ज्वलौहे उज्ज्वलाः

अर्थ: उजला, चमकीला, कांतियुक्त
संस्कृत: पर्याय: शृङ्गार, शुचि

📚 अमरकोश में:
• शृंगार रस के नाम (१.७.१८) — पर्याय: शृंगार, शुचि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उज्ज्वल (नपुंसकलिङ्ग)

उजला, चमकीला, कांतियुक्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउज्ज्वलम्उज्ज्वलेउज्ज्वलानि
द्वितीयाउज्ज्वलम्उज्ज्वलेउज्ज्वलानि
तृतीयाउज्ज्वलेनउज्ज्वलाभ्याम्उज्ज्वलैः
चतुर्थीउज्ज्वलायउज्ज्वलाभ्याम्उज्ज्वलेभ्यः
पञ्चमीउज्ज्वलात् / उज्ज्वलाद्उज्ज्वलाभ्याम्उज्ज्वलेभ्यः
षष्ठीउज्ज्वलस्यउज्ज्वलयोःउज्ज्वलानाम्
सप्तमीउज्ज्वलेउज्ज्वलयोःउज्ज्वलेषु
सम्बोधनहे उज्ज्वलहे उज्ज्वलेहे उज्ज्वलानि

अर्थ: उजला, चमकीला, कांतियुक्त
संस्कृत: पर्याय: शृङ्गार, शुचि

📚 अमरकोश में:
• शृंगार रस के नाम (१.७.१८) — पर्याय: शृंगार, शुचि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें