🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:17:42 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उड्डीन (पुंलिङ्ग)

उड़ा हुआ, ऊपर उड़ता हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउड्डीनःउड्डीनौउड्डीनाः
द्वितीयाउड्डीनम्उड्डीनौउड्डीनान्
तृतीयाउड्डीनेनउड्डीनाभ्याम्उड्डीनैः
चतुर्थीउड्डीनायउड्डीनाभ्याम्उड्डीनेभ्यः
पञ्चमीउड्डीनात् / उड्डीनाद्उड्डीनाभ्याम्उड्डीनेभ्यः
षष्ठीउड्डीनस्यउड्डीनयोःउड्डीनानाम्
सप्तमीउड्डीनेउड्डीनयोःउड्डीनेषु
सम्बोधनहे उड्डीनहे उड्डीनौहे उड्डीनाः

अर्थ: उड़ा हुआ, ऊपर उड़ता हुआ
संस्कृत: पर्याय: प्रडीन, सण्डीन

📚 अमरकोश में:
• चोंच (२.५.३९) — पर्याय: चंचु, त्रोटि, प्रडीन, सण्डीन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उड्डीन (नपुंसकलिङ्ग)

उड़ा हुआ, ऊपर उड़ता हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउड्डीनम्उड्डीनेउड्डीनानि
द्वितीयाउड्डीनम्उड्डीनेउड्डीनानि
तृतीयाउड्डीनेनउड्डीनाभ्याम्उड्डीनैः
चतुर्थीउड्डीनायउड्डीनाभ्याम्उड्डीनेभ्यः
पञ्चमीउड्डीनात् / उड्डीनाद्उड्डीनाभ्याम्उड्डीनेभ्यः
षष्ठीउड्डीनस्यउड्डीनयोःउड्डीनानाम्
सप्तमीउड्डीनेउड्डीनयोःउड्डीनेषु
सम्बोधनहे उड्डीनहे उड्डीनेहे उड्डीनानि

अर्थ: उड़ा हुआ, ऊपर उड़ता हुआ
संस्कृत: पर्याय: प्रडीन, सण्डीन

📚 अमरकोश में:
• चोंच (२.५.३९) — पर्याय: चंचु, त्रोटि, प्रडीन, सण्डीन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें