🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:18:01 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उत्कर्ष (पुंलिङ्ग)

ऊपर को खींचना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउत्कर्षःउत्कर्षौउत्कर्षाः
द्वितीयाउत्कर्षम्उत्कर्षौउत्कर्षान्
तृतीयाउत्कर्षेणउत्कर्षाभ्याम्उत्कर्षैः
चतुर्थीउत्कर्षायउत्कर्षाभ्याम्उत्कर्षेभ्यः
पञ्चमीउत्कर्षात् / उत्कर्षाद्उत्कर्षाभ्याम्उत्कर्षेभ्यः
षष्ठीउत्कर्षस्यउत्कर्षयोःउत्कर्षाणाम्
सप्तमीउत्कर्षेउत्कर्षयोःउत्कर्षेषु
सम्बोधनहे उत्कर्षहे उत्कर्षौहे उत्कर्षाः

अर्थ: ऊपर को खींचना
संस्कृत: पर्याय: अतिशय, काष्ठा

📚 अमरकोश में:
• अधिकता (३.२.११) — पर्याय: अतिशय
• काष्ठा (३.३.४७) — पर्याय: सीमा, स्थिति, दिशा
• कोटि (३.३.४४) — पर्याय: सिरा, आश्रय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें