🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:06:13 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उत्कोटि (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउत्कोटिःउत्कोटीउत्कोटयः
द्वितीयाउत्कोटिम्उत्कोटीउत्कोटीन्
तृतीयाउत्कोटिनाउत्कोटिभ्याम्उत्कोटिभिः
चतुर्थीउत्कोटयेउत्कोटिभ्याम्उत्कोटिभ्यः
पञ्चमीउत्कोटेःउत्कोटिभ्याम्उत्कोटिभ्यः
षष्ठीउत्कोटेःउत्कोट्योःउत्कोटीनाम्
सप्तमीउत्कोटौउत्कोट्योःउत्कोटिषु
सम्बोधनहे उत्कोटेहे उत्कोटीहे उत्कोटयः

अर्थ: —
English: ending in a point or edge, Kād.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उत्कोटि (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउत्कोटिउत्कोटिनीउत्कोटीनि
द्वितीयाउत्कोटिउत्कोटिनीउत्कोटीनि
तृतीयाउत्कोटिनाउत्कोटिभ्याम्उत्कोटिभिः
चतुर्थीउत्कोटिने / उत्कोटयेउत्कोटिभ्याम्उत्कोटिभ्यः
पञ्चमीउत्कोटिनः / उत्कोटेःउत्कोटिभ्याम्उत्कोटिभ्यः
षष्ठीउत्कोटिनः / उत्कोटेःउत्कोटिनोः / उत्कोट्योःउत्कोटीनाम्
सप्तमीउत्कोटिनि / उत्कोटौउत्कोटिनोः / उत्कोट्योःउत्कोटिषु
सम्बोधनहे उत्कोटि / हे उत्कोटेहे उत्कोटिनीहे उत्कोटीनि

अर्थ: —
English: ending in a point or edge, Kād.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें