🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:30:12 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उत्तरण (पुंलिङ्ग)

उत्त (आद्र, गीला) + रण (संग्राम, समर)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउत्तरणःउत्तरणौउत्तरणाः
द्वितीयाउत्तरणम्उत्तरणौउत्तरणान्
तृतीयाउत्तरणेनउत्तरणाभ्याम्उत्तरणैः
चतुर्थीउत्तरणायउत्तरणाभ्याम्उत्तरणेभ्यः
पञ्चमीउत्तरणात् / उत्तरणाद्उत्तरणाभ्याम्उत्तरणेभ्यः
षष्ठीउत्तरणस्यउत्तरणयोःउत्तरणानाम्
सप्तमीउत्तरणेउत्तरणयोःउत्तरणेषु
सम्बोधनहे उत्तरणहे उत्तरणौहे उत्तरणाः

अर्थ: उत्त (आद्र, गीला) + रण (संग्राम, समर)
English: coming out of, crossing over, VS. &c.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उत्तरण (नपुंसकलिङ्ग)

उत्त (आद्र, गीला) + रण (संग्राम, समर)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउत्तरणम्उत्तरणेउत्तरणानि
द्वितीयाउत्तरणम्उत्तरणेउत्तरणानि
तृतीयाउत्तरणेनउत्तरणाभ्याम्उत्तरणैः
चतुर्थीउत्तरणायउत्तरणाभ्याम्उत्तरणेभ्यः
पञ्चमीउत्तरणात् / उत्तरणाद्उत्तरणाभ्याम्उत्तरणेभ्यः
षष्ठीउत्तरणस्यउत्तरणयोःउत्तरणानाम्
सप्तमीउत्तरणेउत्तरणयोःउत्तरणेषु
सम्बोधनहे उत्तरणहे उत्तरणेहे उत्तरणानि

अर्थ: उत्त (आद्र, गीला) + रण (संग्राम, समर)
English: coming out of, crossing over, VS. &c.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें