🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:22:21 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उत्थान (नपुंसकलिङ्ग)

उदय होने पर ऊपर उठने की क्रिया, उठना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउत्थानम्उत्थानेउत्थानानि
द्वितीयाउत्थानम्उत्थानेउत्थानानि
तृतीयाउत्थानेनउत्थानाभ्याम्उत्थानैः
चतुर्थीउत्थानायउत्थानाभ्याम्उत्थानेभ्यः
पञ्चमीउत्थानात् / उत्थानाद्उत्थानाभ्याम्उत्थानेभ्यः
षष्ठीउत्थानस्यउत्थानयोःउत्थानानाम्
सप्तमीउत्थानेउत्थानयोःउत्थानेषु
सम्बोधनहे उत्थानहे उत्थानेहे उत्थानानि

अर्थ: उदय होने पर ऊपर उठने की क्रिया, उठना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें