🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:58:27 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उत्पतन (नपुंसकलिङ्ग)

ऊपर उड़ना, उछलना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउत्पतनम्उत्पतनेउत्पतनानि
द्वितीयाउत्पतनम्उत्पतनेउत्पतनानि
तृतीयाउत्पतनेनउत्पतनाभ्याम्उत्पतनैः
चतुर्थीउत्पतनायउत्पतनाभ्याम्उत्पतनेभ्यः
पञ्चमीउत्पतनात् / उत्पतनाद्उत्पतनाभ्याम्उत्पतनेभ्यः
षष्ठीउत्पतनस्यउत्पतनयोःउत्पतनानाम्
सप्तमीउत्पतनेउत्पतनयोःउत्पतनेषु
सम्बोधनहे उत्पतनहे उत्पतनेहे उत्पतनानि

अर्थ: ऊपर उड़ना, उछलना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उत्पतन (पुंलिङ्ग)

ऊपर उड़ना, उछलना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउत्पतनःउत्पतनौउत्पतनाः
द्वितीयाउत्पतनम्उत्पतनौउत्पतनान्
तृतीयाउत्पतनेनउत्पतनाभ्याम्उत्पतनैः
चतुर्थीउत्पतनायउत्पतनाभ्याम्उत्पतनेभ्यः
पञ्चमीउत्पतनात् / उत्पतनाद्उत्पतनाभ्याम्उत्पतनेभ्यः
षष्ठीउत्पतनस्यउत्पतनयोःउत्पतनानाम्
सप्तमीउत्पतनेउत्पतनयोःउत्पतनेषु
सम्बोधनहे उत्पतनहे उत्पतनौहे उत्पतनाः

अर्थ: ऊपर उड़ना, उछलना
English: flying upwards, (उत्पतनी विद्या, a spell by means of which one is able to fly upwards or to rise, Kathās. lxxx

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें