🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:12:38 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उत्पन्न (पुंलिङ्ग)

जात,पैदा हुआ, उदित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउत्पन्नःउत्पन्नौउत्पन्नाः
द्वितीयाउत्पन्नम्उत्पन्नौउत्पन्नान्
तृतीयाउत्पन्नेनउत्पन्नाभ्याम्उत्पन्नैः
चतुर्थीउत्पन्नायउत्पन्नाभ्याम्उत्पन्नेभ्यः
पञ्चमीउत्पन्नात् / उत्पन्नाद्उत्पन्नाभ्याम्उत्पन्नेभ्यः
षष्ठीउत्पन्नस्यउत्पन्नयोःउत्पन्नानाम्
सप्तमीउत्पन्नेउत्पन्नयोःउत्पन्नेषु
सम्बोधनहे उत्पन्नहे उत्पन्नौहे उत्पन्नाः

अर्थ: जात,पैदा हुआ, उदित

📚 अमरकोश में:
• उच्छ्रित (३.३.९२) — पर्याय: ऊँचा, बढ़ा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उत्पन्न (नपुंसकलिङ्ग)

जात,पैदा हुआ, उदित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउत्पन्नम्उत्पन्नेउत्पन्नानि
द्वितीयाउत्पन्नम्उत्पन्नेउत्पन्नानि
तृतीयाउत्पन्नेनउत्पन्नाभ्याम्उत्पन्नैः
चतुर्थीउत्पन्नायउत्पन्नाभ्याम्उत्पन्नेभ्यः
पञ्चमीउत्पन्नात् / उत्पन्नाद्उत्पन्नाभ्याम्उत्पन्नेभ्यः
षष्ठीउत्पन्नस्यउत्पन्नयोःउत्पन्नानाम्
सप्तमीउत्पन्नेउत्पन्नयोःउत्पन्नेषु
सम्बोधनहे उत्पन्नहे उत्पन्नेहे उत्पन्नानि

अर्थ: जात,पैदा हुआ, उदित

📚 अमरकोश में:
• उच्छ्रित (३.३.९२) — पर्याय: ऊँचा, बढ़ा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें