🕉️ 22 November 2026, Sunday · 12:41:16 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उत्पाटन (नपुंसकलिङ्ग)

उखाड़ना, मूलोच्छेदन, उन्मूलन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउत्पाटनम्उत्पाटनेउत्पाटनानि
द्वितीयाउत्पाटनम्उत्पाटनेउत्पाटनानि
तृतीयाउत्पाटनेनउत्पाटनाभ्याम्उत्पाटनैः
चतुर्थीउत्पाटनायउत्पाटनाभ्याम्उत्पाटनेभ्यः
पञ्चमीउत्पाटनात् / उत्पाटनाद्उत्पाटनाभ्याम्उत्पाटनेभ्यः
षष्ठीउत्पाटनस्यउत्पाटनयोःउत्पाटनानाम्
सप्तमीउत्पाटनेउत्पाटनयोःउत्पाटनेषु
सम्बोधनहे उत्पाटनहे उत्पाटनेहे उत्पाटनानि

अर्थ: उखाड़ना, मूलोच्छेदन, उन्मूलन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उत्पाटन (पुंलिङ्ग)

उखाड़ना, मूलोच्छेदन, उन्मूलन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउत्पाटनःउत्पाटनौउत्पाटनाः
द्वितीयाउत्पाटनम्उत्पाटनौउत्पाटनान्
तृतीयाउत्पाटनेनउत्पाटनाभ्याम्उत्पाटनैः
चतुर्थीउत्पाटनायउत्पाटनाभ्याम्उत्पाटनेभ्यः
पञ्चमीउत्पाटनात् / उत्पाटनाद्उत्पाटनाभ्याम्उत्पाटनेभ्यः
षष्ठीउत्पाटनस्यउत्पाटनयोःउत्पाटनानाम्
सप्तमीउत्पाटनेउत्पाटनयोःउत्पाटनेषु
सम्बोधनहे उत्पाटनहे उत्पाटनौहे उत्पाटनाः

अर्थ: उखाड़ना, मूलोच्छेदन, उन्मूलन
English: tearing out

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें