🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:02:37 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उत्पात (पुंलिङ्ग)

उड़ान, छ्लांग, कूदना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउत्पातःउत्पातौउत्पाताः
द्वितीयाउत्पातम्उत्पातौउत्पातान्
तृतीयाउत्पातेनउत्पाताभ्याम्उत्पातैः
चतुर्थीउत्पातायउत्पाताभ्याम्उत्पातेभ्यः
पञ्चमीउत्पातात् / उत्पाताद्उत्पाताभ्याम्उत्पातेभ्यः
षष्ठीउत्पातस्यउत्पातयोःउत्पातानाम्
सप्तमीउत्पातेउत्पातयोःउत्पातेषु
सम्बोधनहे उत्पातहे उत्पातौहे उत्पाताः

अर्थ: उड़ान, छ्लांग, कूदना
संस्कृत: पर्याय: अजन्य, उपसर्ग

📚 अमरकोश में:
• अपशकुन/उपद्रव (२.८.१०९) — पर्याय: अजन्य, उपसर्ग

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें