🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:51:36 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उत्पुट (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउत्पुटःउत्पुटौउत्पुटाः
द्वितीयाउत्पुटम्उत्पुटौउत्पुटान्
तृतीयाउत्पुटेनउत्पुटाभ्याम्उत्पुटैः
चतुर्थीउत्पुटायउत्पुटाभ्याम्उत्पुटेभ्यः
पञ्चमीउत्पुटात् / उत्पुटाद्उत्पुटाभ्याम्उत्पुटेभ्यः
षष्ठीउत्पुटस्यउत्पुटयोःउत्पुटानाम्
सप्तमीउत्पुटेउत्पुटयोःउत्पुटेषु
सम्बोधनहे उत्पुटहे उत्पुटौहे उत्पुटाः

अर्थ: —
English: one whose fold is open ([T.]) ? g. संकलादि, Pāṇ. iv, 2, 75, and उत्सङ्गादि ([not in the Kāś.]), Pāṇ. iv, 4, 15

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उत्पुट (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउत्पुटम्उत्पुटेउत्पुटानि
द्वितीयाउत्पुटम्उत्पुटेउत्पुटानि
तृतीयाउत्पुटेनउत्पुटाभ्याम्उत्पुटैः
चतुर्थीउत्पुटायउत्पुटाभ्याम्उत्पुटेभ्यः
पञ्चमीउत्पुटात् / उत्पुटाद्उत्पुटाभ्याम्उत्पुटेभ्यः
षष्ठीउत्पुटस्यउत्पुटयोःउत्पुटानाम्
सप्तमीउत्पुटेउत्पुटयोःउत्पुटेषु
सम्बोधनहे उत्पुटहे उत्पुटेहे उत्पुटानि

अर्थ: —
English: one whose fold is open ([T.]) ? g. संकलादि, Pāṇ. iv, 2, 75, and उत्सङ्गादि ([not in the Kāś.]), Pāṇ. iv, 4, 15

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें