🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:42:12 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उत्सादक (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउत्सादकःउत्सादकौउत्सादकाः
द्वितीयाउत्सादकम्उत्सादकौउत्सादकान्
तृतीयाउत्सादकेनउत्सादकाभ्याम्उत्सादकैः
चतुर्थीउत्सादकायउत्सादकाभ्याम्उत्सादकेभ्यः
पञ्चमीउत्सादकात् / उत्सादकाद्उत्सादकाभ्याम्उत्सादकेभ्यः
षष्ठीउत्सादकस्यउत्सादकयोःउत्सादकानाम्
सप्तमीउत्सादकेउत्सादकयोःउत्सादकेषु
सम्बोधनहे उत्सादकहे उत्सादकौहे उत्सादकाः

अर्थ: —
English: destroying, overturning g. याजकादि, Pāṇ. ii, 2, 9 (in the Kāś.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उत्सादक (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउत्सादकम्उत्सादकेउत्सादकानि
द्वितीयाउत्सादकम्उत्सादकेउत्सादकानि
तृतीयाउत्सादकेनउत्सादकाभ्याम्उत्सादकैः
चतुर्थीउत्सादकायउत्सादकाभ्याम्उत्सादकेभ्यः
पञ्चमीउत्सादकात् / उत्सादकाद्उत्सादकाभ्याम्उत्सादकेभ्यः
षष्ठीउत्सादकस्यउत्सादकयोःउत्सादकानाम्
सप्तमीउत्सादकेउत्सादकयोःउत्सादकेषु
सम्बोधनहे उत्सादकहे उत्सादकेहे उत्सादकानि

अर्थ: —
English: destroying, overturning g. याजकादि, Pāṇ. ii, 2, 9 (in the Kāś.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬