🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:01:01 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उदकदातृ (पुंलिङ्ग)

जल देने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउदकदाताउदकदातारौउदकदातारः
द्वितीयाउदकदातारम्उदकदातारौउदकदातॄन्
तृतीयाउदकदात्राउदकदातृभ्याम्उदकदातृभिः
चतुर्थीउदकदात्रेउदकदातृभ्याम्उदकदातृभ्यः
पञ्चमीउदकदातुःउदकदातृभ्याम्उदकदातृभ्यः
षष्ठीउदकदातुःउदकदात्रोःउदकदातॄणाम्
सप्तमीउदकदातरिउदकदात्रोःउदकदातृषु
सम्बोधनहे उदकदातःहे उदकदातारौहे उदकदातारः

अर्थ: जल देने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उदकदातृ (स्त्रीलिङ्ग)

जल देने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउदकदाताउदकदातरौउदकदातरः
द्वितीयाउदकदातरम्उदकदातरौउदकदातॄः
तृतीयाउदकदात्राउदकदातृभ्याम्उदकदातृभिः
चतुर्थीउदकदात्रेउदकदातृभ्याम्उदकदातृभ्यः
पञ्चमीउदकदातुःउदकदातृभ्याम्उदकदातृभ्यः
षष्ठीउदकदातुःउदकदात्रोःउदकदातॄणाम्
सप्तमीउदकदातरिउदकदात्रोःउदकदातृषु
सम्बोधनहे उदकदातःहे उदकदातरौहे उदकदातरः

अर्थ: जल देने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उदकदातृ (नपुंसकलिङ्ग)

जल देने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउदकदातृउदकदातृणीउदकदातॄणि
द्वितीयाउदकदातृउदकदातृणीउदकदातॄणि
तृतीयाउदकदातृणा / उदकदात्राउदकदातृभ्याम्उदकदातृभिः
चतुर्थीउदकदातृणे / उदकदात्रेउदकदातृभ्याम्उदकदातृभ्यः
पञ्चमीउदकदातृणः / उदकदातुःउदकदातृभ्याम्उदकदातृभ्यः
षष्ठीउदकदातृणः / उदकदातुःउदकदातृणोः / उदकदात्रोःउदकदातॄणाम्
सप्तमीउदकदातृणि / उदकदातरिउदकदातृणोः / उदकदात्रोःउदकदातृषु
सम्बोधनहे उदकदातृ / हे उदकदातःहे उदकदातृणीहे उदकदातॄणि

अर्थ: जल देने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬