🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:10:46 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उद्घाटक (पुंलिङ्ग)

कुँजी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउद्घाटकःउद्घाटकौउद्घाटकाः
द्वितीयाउद्घाटकम्उद्घाटकौउद्घाटकान्
तृतीयाउद्घाटकेनउद्घाटकाभ्याम्उद्घाटकैः
चतुर्थीउद्घाटकायउद्घाटकाभ्याम्उद्घाटकेभ्यः
पञ्चमीउद्घाटकात् / उद्घाटकाद्उद्घाटकाभ्याम्उद्घाटकेभ्यः
षष्ठीउद्घाटकस्यउद्घाटकयोःउद्घाटकानाम्
सप्तमीउद्घाटकेउद्घाटकयोःउद्घाटकेषु
सम्बोधनहे उद्घाटकहे उद्घाटकौहे उद्घाटकाः

अर्थ: कुँजी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उद्घाटक (नपुंसकलिङ्ग)

कुँजी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउद्घाटकम्उद्घाटकेउद्घाटकानि
द्वितीयाउद्घाटकम्उद्घाटकेउद्घाटकानि
तृतीयाउद्घाटकेनउद्घाटकाभ्याम्उद्घाटकैः
चतुर्थीउद्घाटकायउद्घाटकाभ्याम्उद्घाटकेभ्यः
पञ्चमीउद्घाटकात् / उद्घाटकाद्उद्घाटकाभ्याम्उद्घाटकेभ्यः
षष्ठीउद्घाटकस्यउद्घाटकयोःउद्घाटकानाम्
सप्तमीउद्घाटकेउद्घाटकयोःउद्घाटकेषु
सम्बोधनहे उद्घाटकहे उद्घाटकेहे उद्घाटकानि

अर्थ: कुँजी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें