🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:51:53 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उद्दित (पुंलिङ्ग)

बंधा हुआ, बद्ध

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउद्दितःउद्दितौउद्दिताः
द्वितीयाउद्दितम्उद्दितौउद्दितान्
तृतीयाउद्दितेनउद्दिताभ्याम्उद्दितैः
चतुर्थीउद्दितायउद्दिताभ्याम्उद्दितेभ्यः
पञ्चमीउद्दितात् / उद्दिताद्उद्दिताभ्याम्उद्दितेभ्यः
षष्ठीउद्दितस्यउद्दितयोःउद्दितानाम्
सप्तमीउद्दितेउद्दितयोःउद्दितेषु
सम्बोधनहे उद्दितहे उद्दितौहे उद्दिताः

अर्थ: बंधा हुआ, बद्ध
संस्कृत: पर्याय: बद्ध, कीलित, संयत, सम्दनित, मूत

📚 अमरकोश में:
• बँधा हुआ (३.१.९४) — पर्याय: बद्ध, सन्दानित, मूत, सन्दित, सित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उद्दित (नपुंसकलिङ्ग)

बंधा हुआ, बद्ध

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउद्दितम्उद्दितेउद्दितानि
द्वितीयाउद्दितम्उद्दितेउद्दितानि
तृतीयाउद्दितेनउद्दिताभ्याम्उद्दितैः
चतुर्थीउद्दितायउद्दिताभ्याम्उद्दितेभ्यः
पञ्चमीउद्दितात् / उद्दिताद्उद्दिताभ्याम्उद्दितेभ्यः
षष्ठीउद्दितस्यउद्दितयोःउद्दितानाम्
सप्तमीउद्दितेउद्दितयोःउद्दितेषु
सम्बोधनहे उद्दितहे उद्दितेहे उद्दितानि

अर्थ: बंधा हुआ, बद्ध
संस्कृत: पर्याय: बद्ध, कीलित, संयत, सम्दनित, मूत

📚 अमरकोश में:
• बँधा हुआ (३.१.९४) — पर्याय: बद्ध, सन्दानित, मूत, सन्दित, सित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें