🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:41:16 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उद्धत (पुंलिङ्ग)

ऊँचा किया हुआ, उन्नत, ऊपर उठाया हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउद्धतःउद्धतौउद्धताः
द्वितीयाउद्धतम्उद्धतौउद्धतान्
तृतीयाउद्धतेनउद्धताभ्याम्उद्धतैः
चतुर्थीउद्धतायउद्धताभ्याम्उद्धतेभ्यः
पञ्चमीउद्धतात् / उद्धताद्उद्धताभ्याम्उद्धतेभ्यः
षष्ठीउद्धतस्यउद्धतयोःउद्धतानाम्
सप्तमीउद्धतेउद्धतयोःउद्धतेषु
सम्बोधनहे उद्धतहे उद्धतौहे उद्धताः

अर्थ: ऊँचा किया हुआ, उन्नत, ऊपर उठाया हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उद्धत (नपुंसकलिङ्ग)

ऊँचा किया हुआ, उन्नत, ऊपर उठाया हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउद्धतम्उद्धतेउद्धतानि
द्वितीयाउद्धतम्उद्धतेउद्धतानि
तृतीयाउद्धतेनउद्धताभ्याम्उद्धतैः
चतुर्थीउद्धतायउद्धताभ्याम्उद्धतेभ्यः
पञ्चमीउद्धतात् / उद्धताद्उद्धताभ्याम्उद्धतेभ्यः
षष्ठीउद्धतस्यउद्धतयोःउद्धतानाम्
सप्तमीउद्धतेउद्धतयोःउद्धतेषु
सम्बोधनहे उद्धतहे उद्धतेहे उद्धतानि

अर्थ: ऊँचा किया हुआ, उन्नत, ऊपर उठाया हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें