🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:21:56 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उद्धर्ष (पुंलिङ्ग)

खुश, प्रसन्न

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउद्धर्षःउद्धर्षौउद्धर्षाः
द्वितीयाउद्धर्षम्उद्धर्षौउद्धर्षान्
तृतीयाउद्धर्षेणउद्धर्षाभ्याम्उद्धर्षैः
चतुर्थीउद्धर्षायउद्धर्षाभ्याम्उद्धर्षेभ्यः
पञ्चमीउद्धर्षात् / उद्धर्षाद्उद्धर्षाभ्याम्उद्धर्षेभ्यः
षष्ठीउद्धर्षस्यउद्धर्षयोःउद्धर्षाणाम्
सप्तमीउद्धर्षेउद्धर्षयोःउद्धर्षेषु
सम्बोधनहे उद्धर्षहे उद्धर्षौहे उद्धर्षाः

अर्थ: खुश, प्रसन्न
संस्कृत: पर्याय: क्षण, मह, उद्धव, उत्सव, महस्

📚 अमरकोश में:
• उत्सव के नाम (१.७.४०) — पर्याय: क्षण, मह, उद्धव, उत्सव

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उद्धर्ष (नपुंसकलिङ्ग)

खुश, प्रसन्न

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउद्धर्षम्उद्धर्षेउद्धर्षाणि
द्वितीयाउद्धर्षम्उद्धर्षेउद्धर्षाणि
तृतीयाउद्धर्षेणउद्धर्षाभ्याम्उद्धर्षैः
चतुर्थीउद्धर्षायउद्धर्षाभ्याम्उद्धर्षेभ्यः
पञ्चमीउद्धर्षात् / उद्धर्षाद्उद्धर्षाभ्याम्उद्धर्षेभ्यः
षष्ठीउद्धर्षस्यउद्धर्षयोःउद्धर्षाणाम्
सप्तमीउद्धर्षेउद्धर्षयोःउद्धर्षेषु
सम्बोधनहे उद्धर्षहे उद्धर्षेहे उद्धर्षाणि

अर्थ: खुश, प्रसन्न
संस्कृत: पर्याय: क्षण, मह, उद्धव, उत्सव, महस्

📚 अमरकोश में:
• उत्सव के नाम (१.७.४०) — पर्याय: क्षण, मह, उद्धव, उत्सव

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬