🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:53:20 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उद्धूत (पुंलिङ्ग)

हिलाया हुआ, गिरा हुआ, उठाया हुआ, ऊपर फेंका हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउद्धूतःउद्धूतौउद्धूताः
द्वितीयाउद्धूतम्उद्धूतौउद्धूतान्
तृतीयाउद्धूतेनउद्धूताभ्याम्उद्धूतैः
चतुर्थीउद्धूतायउद्धूताभ्याम्उद्धूतेभ्यः
पञ्चमीउद्धूतात् / उद्धूताद्उद्धूताभ्याम्उद्धूतेभ्यः
षष्ठीउद्धूतस्यउद्धूतयोःउद्धूतानाम्
सप्तमीउद्धूतेउद्धूतयोःउद्धूतेषु
सम्बोधनहे उद्धूतहे उद्धूतौहे उद्धूताः

अर्थ: हिलाया हुआ, गिरा हुआ, उठाया हुआ, ऊपर फेंका हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उद्धूत (नपुंसकलिङ्ग)

हिलाया हुआ, गिरा हुआ, उठाया हुआ, ऊपर फेंका हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउद्धूतम्उद्धूतेउद्धूतानि
द्वितीयाउद्धूतम्उद्धूतेउद्धूतानि
तृतीयाउद्धूतेनउद्धूताभ्याम्उद्धूतैः
चतुर्थीउद्धूतायउद्धूताभ्याम्उद्धूतेभ्यः
पञ्चमीउद्धूतात् / उद्धूताद्उद्धूताभ्याम्उद्धूतेभ्यः
षष्ठीउद्धूतस्यउद्धूतयोःउद्धूतानाम्
सप्तमीउद्धूतेउद्धूतयोःउद्धूतेषु
सम्बोधनहे उद्धूतहे उद्धूतेहे उद्धूतानि

अर्थ: हिलाया हुआ, गिरा हुआ, उठाया हुआ, ऊपर फेंका हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें