🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:50:10 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उद्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप उद्यम् = द्वितीया विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउद्यःउद्यौउद्याः
द्वितीयाउद्यम्उद्यौउद्यान्
तृतीयाउद्येनउद्याभ्याम्उद्यैः
चतुर्थीउद्यायउद्याभ्याम्उद्येभ्यः
पञ्चमीउद्यात् / उद्याद्उद्याभ्याम्उद्येभ्यः
षष्ठीउद्यस्यउद्ययोःउद्यानाम्
सप्तमीउद्येउद्ययोःउद्येषु
सम्बोधनहे उद्यहे उद्यौहे उद्याः

अर्थ: —
English: (√ वद् q.v.), to be spoken

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उद्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप उद्यम् = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउद्यम्उद्येउद्यानि
द्वितीयाउद्यम्उद्येउद्यानि
तृतीयाउद्येनउद्याभ्याम्उद्यैः
चतुर्थीउद्यायउद्याभ्याम्उद्येभ्यः
पञ्चमीउद्यात् / उद्याद्उद्याभ्याम्उद्येभ्यः
षष्ठीउद्यस्यउद्ययोःउद्यानाम्
सप्तमीउद्येउद्ययोःउद्येषु
सम्बोधनहे उद्यहे उद्येहे उद्यानि

अर्थ: —
English: (√ वद् q.v.), to be spoken

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें