🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:03:00 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उद्रुज (पुंलिङ्ग)

नष्ट करने वाला, जड़ खोदने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउद्रुजःउद्रुजौउद्रुजाः
द्वितीयाउद्रुजम्उद्रुजौउद्रुजान्
तृतीयाउद्रुजेनउद्रुजाभ्याम्उद्रुजैः
चतुर्थीउद्रुजायउद्रुजाभ्याम्उद्रुजेभ्यः
पञ्चमीउद्रुजात् / उद्रुजाद्उद्रुजाभ्याम्उद्रुजेभ्यः
षष्ठीउद्रुजस्यउद्रुजयोःउद्रुजानाम्
सप्तमीउद्रुजेउद्रुजयोःउद्रुजेषु
सम्बोधनहे उद्रुजहे उद्रुजौहे उद्रुजाः

अर्थ: नष्ट करने वाला, जड़ खोदने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उद्रुज (नपुंसकलिङ्ग)

नष्ट करने वाला, जड़ खोदने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउद्रुजम्उद्रुजेउद्रुजानि
द्वितीयाउद्रुजम्उद्रुजेउद्रुजानि
तृतीयाउद्रुजेनउद्रुजाभ्याम्उद्रुजैः
चतुर्थीउद्रुजायउद्रुजाभ्याम्उद्रुजेभ्यः
पञ्चमीउद्रुजात् / उद्रुजाद्उद्रुजाभ्याम्उद्रुजेभ्यः
षष्ठीउद्रुजस्यउद्रुजयोःउद्रुजानाम्
सप्तमीउद्रुजेउद्रुजयोःउद्रुजेषु
सम्बोधनहे उद्रुजहे उद्रुजेहे उद्रुजानि

अर्थ: नष्ट करने वाला, जड़ खोदने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें