🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:16:33 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उद्वेजन (नपुंसकलिङ्ग)

क्षोभ, चिन्ता

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउद्वेजनम्उद्वेजनेउद्वेजनानि
द्वितीयाउद्वेजनम्उद्वेजनेउद्वेजनानि
तृतीयाउद्वेजनेनउद्वेजनाभ्याम्उद्वेजनैः
चतुर्थीउद्वेजनायउद्वेजनाभ्याम्उद्वेजनेभ्यः
पञ्चमीउद्वेजनात् / उद्वेजनाद्उद्वेजनाभ्याम्उद्वेजनेभ्यः
षष्ठीउद्वेजनस्यउद्वेजनयोःउद्वेजनानाम्
सप्तमीउद्वेजनेउद्वेजनयोःउद्वेजनेषु
सम्बोधनहे उद्वेजनहे उद्वेजनेहे उद्वेजनानि

अर्थ: क्षोभ, चिन्ता

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उद्वेजन (पुंलिङ्ग)

क्षोभ, चिन्ता

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउद्वेजनःउद्वेजनौउद्वेजनाः
द्वितीयाउद्वेजनम्उद्वेजनौउद्वेजनान्
तृतीयाउद्वेजनेनउद्वेजनाभ्याम्उद्वेजनैः
चतुर्थीउद्वेजनायउद्वेजनाभ्याम्उद्वेजनेभ्यः
पञ्चमीउद्वेजनात् / उद्वेजनाद्उद्वेजनाभ्याम्उद्वेजनेभ्यः
षष्ठीउद्वेजनस्यउद्वेजनयोःउद्वेजनानाम्
सप्तमीउद्वेजनेउद्वेजनयोःउद्वेजनेषु
सम्बोधनहे उद्वेजनहे उद्वेजनौहे उद्वेजनाः

अर्थ: क्षोभ, चिन्ता
English: id., Kathās.; Kām.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬