🕉️ 19 November 2026, Thursday · 10:16:49 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उन्नत (पुंलिङ्ग)

उठाया हुआ, उन्नत किया हुआ, ऊपर उठाया हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउन्नतःउन्नतौउन्नताः
द्वितीयाउन्नतम्उन्नतौउन्नतान्
तृतीयाउन्नतेनउन्नताभ्याम्उन्नतैः
चतुर्थीउन्नतायउन्नताभ्याम्उन्नतेभ्यः
पञ्चमीउन्नतात् / उन्नताद्उन्नताभ्याम्उन्नतेभ्यः
षष्ठीउन्नतस्यउन्नतयोःउन्नतानाम्
सप्तमीउन्नतेउन्नतयोःउन्नतेषु
सम्बोधनहे उन्नतहे उन्नतौहे उन्नताः

अर्थ: उठाया हुआ, उन्नत किया हुआ, ऊपर उठाया हुआ
संस्कृत: पर्याय: उच्च, प्रांशु, उदग्र, उच्छ्रित, तुङ्ग

📚 अमरकोश में:
• ऊँचा (३.१.६९) — पर्याय: उच्च, प्रांशु, उदग्र, उच्छ्रित, तुंग

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उन्नत (नपुंसकलिङ्ग)

उठाया हुआ, उन्नत किया हुआ, ऊपर उठाया हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउन्नतम्उन्नतेउन्नतानि
द्वितीयाउन्नतम्उन्नतेउन्नतानि
तृतीयाउन्नतेनउन्नताभ्याम्उन्नतैः
चतुर्थीउन्नतायउन्नताभ्याम्उन्नतेभ्यः
पञ्चमीउन्नतात् / उन्नताद्उन्नताभ्याम्उन्नतेभ्यः
षष्ठीउन्नतस्यउन्नतयोःउन्नतानाम्
सप्तमीउन्नतेउन्नतयोःउन्नतेषु
सम्बोधनहे उन्नतहे उन्नतेहे उन्नतानि

अर्थ: उठाया हुआ, उन्नत किया हुआ, ऊपर उठाया हुआ
संस्कृत: पर्याय: उच्च, प्रांशु, उदग्र, उच्छ्रित, तुङ्ग

📚 अमरकोश में:
• ऊँचा (३.१.६९) — पर्याय: उच्च, प्रांशु, उदग्र, उच्छ्रित, तुंग

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें