🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:07:24 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उन्नहन (पुंलिङ्ग)

अश्रृंखल, खुला, मुक्त, बन्धन रहित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउन्नहनःउन्नहनौउन्नहनाः
द्वितीयाउन्नहनम्उन्नहनौउन्नहनान्
तृतीयाउन्नहनेनउन्नहनाभ्याम्उन्नहनैः
चतुर्थीउन्नहनायउन्नहनाभ्याम्उन्नहनेभ्यः
पञ्चमीउन्नहनात् / उन्नहनाद्उन्नहनाभ्याम्उन्नहनेभ्यः
षष्ठीउन्नहनस्यउन्नहनयोःउन्नहनानाम्
सप्तमीउन्नहनेउन्नहनयोःउन्नहनेषु
सम्बोधनहे उन्नहनहे उन्नहनौहे उन्नहनाः

अर्थ: अश्रृंखल, खुला, मुक्त, बन्धन रहित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उन्नहन (नपुंसकलिङ्ग)

अश्रृंखल, खुला, मुक्त, बन्धन रहित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउन्नहनम्उन्नहनेउन्नहनानि
द्वितीयाउन्नहनम्उन्नहनेउन्नहनानि
तृतीयाउन्नहनेनउन्नहनाभ्याम्उन्नहनैः
चतुर्थीउन्नहनायउन्नहनाभ्याम्उन्नहनेभ्यः
पञ्चमीउन्नहनात् / उन्नहनाद्उन्नहनाभ्याम्उन्नहनेभ्यः
षष्ठीउन्नहनस्यउन्नहनयोःउन्नहनानाम्
सप्तमीउन्नहनेउन्नहनयोःउन्नहनेषु
सम्बोधनहे उन्नहनहे उन्नहनेहे उन्नहनानि

अर्थ: अश्रृंखल, खुला, मुक्त, बन्धन रहित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें