🕉️ 22 November 2026, Sunday · 09:11:45 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उन्मुखर (पुंलिङ्ग)

"ऊँचा शब्द करने वाला, कोलाहलमय"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउन्मुखरःउन्मुखरौउन्मुखराः
द्वितीयाउन्मुखरम्उन्मुखरौउन्मुखरान्
तृतीयाउन्मुखरेणउन्मुखराभ्याम्उन्मुखरैः
चतुर्थीउन्मुखरायउन्मुखराभ्याम्उन्मुखरेभ्यः
पञ्चमीउन्मुखरात् / उन्मुखराद्उन्मुखराभ्याम्उन्मुखरेभ्यः
षष्ठीउन्मुखरस्यउन्मुखरयोःउन्मुखराणाम्
सप्तमीउन्मुखरेउन्मुखरयोःउन्मुखरेषु
सम्बोधनहे उन्मुखरहे उन्मुखरौहे उन्मुखराः

अर्थ: "ऊँचा शब्द करने वाला, कोलाहलमय"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उन्मुखर (नपुंसकलिङ्ग)

"ऊँचा शब्द करने वाला, कोलाहलमय"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउन्मुखरम्उन्मुखरेउन्मुखराणि
द्वितीयाउन्मुखरम्उन्मुखरेउन्मुखराणि
तृतीयाउन्मुखरेणउन्मुखराभ्याम्उन्मुखरैः
चतुर्थीउन्मुखरायउन्मुखराभ्याम्उन्मुखरेभ्यः
पञ्चमीउन्मुखरात् / उन्मुखराद्उन्मुखराभ्याम्उन्मुखरेभ्यः
षष्ठीउन्मुखरस्यउन्मुखरयोःउन्मुखराणाम्
सप्तमीउन्मुखरेउन्मुखरयोःउन्मुखरेषु
सम्बोधनहे उन्मुखरहे उन्मुखरेहे उन्मुखराणि

अर्थ: "ऊँचा शब्द करने वाला, कोलाहलमय"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें