🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:11:43 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उपजानु (पुंलिङ्ग)

घुटने के निकट

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउपजानुःउपजानूउपजानवः
द्वितीयाउपजानुम्उपजानूउपजानून्
तृतीयाउपजानुनाउपजानुभ्याम्उपजानुभिः
चतुर्थीउपजानवेउपजानुभ्याम्उपजानुभ्यः
पञ्चमीउपजानोःउपजानुभ्याम्उपजानुभ्यः
षष्ठीउपजानोःउपजान्वोःउपजानूनाम्
सप्तमीउपजानौउपजान्वोःउपजानुषु
सम्बोधनहे उपजानोहे उपजानूहे उपजानवः

अर्थ: घुटने के निकट

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उपजानु (स्त्रीलिङ्ग)

घुटने के निकट

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउपजानुःउपजानूउपजानवः
द्वितीयाउपजानुम्उपजानूउपजानूः
तृतीयाउपजान्वाउपजानुभ्याम्उपजानुभिः
चतुर्थीउपजानवे / उपजान्वैउपजानुभ्याम्उपजानुभ्यः
पञ्चमीउपजानोः / उपजान्वाःउपजानुभ्याम्उपजानुभ्यः
षष्ठीउपजानोः / उपजान्वाःउपजान्वोःउपजानूनाम्
सप्तमीउपजानौ / उपजान्वाम्उपजान्वोःउपजानुषु
सम्बोधनहे उपजानोहे उपजानूहे उपजानवः

अर्थ: घुटने के निकट

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उपजानु (नपुंसकलिङ्ग)

घुटने के निकट

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउपजानुउपजानुनीउपजानूनि
द्वितीयाउपजानुउपजानुनीउपजानूनि
तृतीयाउपजानुनाउपजानुभ्याम्उपजानुभिः
चतुर्थीउपजानुने / उपजानवेउपजानुभ्याम्उपजानुभ्यः
पञ्चमीउपजानुनः / उपजानोःउपजानुभ्याम्उपजानुभ्यः
षष्ठीउपजानुनः / उपजानोःउपजानुनोः / उपजान्वोःउपजानूनाम्
सप्तमीउपजानुनि / उपजानौउपजानुनोः / उपजान्वोःउपजानुषु
सम्बोधनहे उपजानु / हे उपजानोहे उपजानुनीहे उपजानूनि

अर्थ: घुटने के निकट

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें