🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:30:11 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उपपत्ति (स्त्रीलिङ्ग)

होना, घटित होना, आविर्भाव, उत्पत्ति, जन्म

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउपपत्तिःउपपत्तीउपपत्तयः
द्वितीयाउपपत्तिम्उपपत्तीउपपत्तीः
तृतीयाउपपत्त्याउपपत्तिभ्याम्उपपत्तिभिः
चतुर्थीउपपत्तये / उपपत्त्यैउपपत्तिभ्याम्उपपत्तिभ्यः
पञ्चमीउपपत्तेः / उपपत्त्याःउपपत्तिभ्याम्उपपत्तिभ्यः
षष्ठीउपपत्तेः / उपपत्त्याःउपपत्त्योःउपपत्तीनाम्
सप्तमीउपपत्तौ / उपपत्त्याम्उपपत्त्योःउपपत्तिषु
सम्बोधनहे उपपत्तेहे उपपत्तीहे उपपत्तयः

अर्थ: होना, घटित होना, आविर्भाव, उत्पत्ति, जन्म

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें