🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:33:06 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वस्ता (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप उपवस्ता = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावस्तावस्तेवस्ताः
द्वितीयावस्ताम्वस्तेवस्ताः
तृतीयावस्तयावस्ताभ्याम्वस्ताभिः
चतुर्थीवस्तायैवस्ताभ्याम्वस्ताभ्यः
पञ्चमीवस्तायाःवस्ताभ्याम्वस्ताभ्यः
षष्ठीवस्तायाःवस्तयोःवस्तानाम्
सप्तमीवस्तायाम्वस्तयोःवस्तासु
सम्बोधनहे वस्तेहे वस्तेहे वस्ताः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वस्तृ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप उपवस्ता = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावस्तावस्तारौवस्तारः
द्वितीयावस्तारम्वस्तारौवस्तॄन्
तृतीयावस्त्रावस्तृभ्याम्वस्तृभिः
चतुर्थीवस्त्रेवस्तृभ्याम्वस्तृभ्यः
पञ्चमीवस्तुःवस्तृभ्याम्वस्तृभ्यः
षष्ठीवस्तुःवस्त्रोःवस्तॄणाम्
सप्तमीवस्तरिवस्त्रोःवस्तृषु
सम्बोधनहे वस्तःहे वस्तारौहे वस्तारः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें