🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:20:51 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उपसर्जन (नपुंसकलिङ्ग)

उड़ेलना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउपसर्जनम्उपसर्जनेउपसर्जनानि
द्वितीयाउपसर्जनम्उपसर्जनेउपसर्जनानि
तृतीयाउपसर्जनेनउपसर्जनाभ्याम्उपसर्जनैः
चतुर्थीउपसर्जनायउपसर्जनाभ्याम्उपसर्जनेभ्यः
पञ्चमीउपसर्जनात् / उपसर्जनाद्उपसर्जनाभ्याम्उपसर्जनेभ्यः
षष्ठीउपसर्जनस्यउपसर्जनयोःउपसर्जनानाम्
सप्तमीउपसर्जनेउपसर्जनयोःउपसर्जनेषु
सम्बोधनहे उपसर्जनहे उपसर्जनेहे उपसर्जनानि

अर्थ: उड़ेलना
संस्कृत: पर्याय: अप्राग्र्य, अप्रधान

📚 अमरकोश में:
• गौण (अप्रधान) (३.१.५९) — पर्याय: अप्राग्र्य, अप्रधान

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬