🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:18:16 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उपायु (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउपायुःउपायूउपायवः
द्वितीयाउपायुम्उपायूउपायून्
तृतीयाउपायुनाउपायुभ्याम्उपायुभिः
चतुर्थीउपायवेउपायुभ्याम्उपायुभ्यः
पञ्चमीउपायोःउपायुभ्याम्उपायुभ्यः
षष्ठीउपायोःउपाय्वोःउपायूनाम्
सप्तमीउपायौउपाय्वोःउपायुषु
सम्बोधनहे उपायोहे उपायूहे उपायवः

अर्थ: —
English: approaching, TS. i, 1, 1, 1; ŚBr. i; KātyŚr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उपायु (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउपायुउपायुनीउपायूनि
द्वितीयाउपायुउपायुनीउपायूनि
तृतीयाउपायुनाउपायुभ्याम्उपायुभिः
चतुर्थीउपायुने / उपायवेउपायुभ्याम्उपायुभ्यः
पञ्चमीउपायुनः / उपायोःउपायुभ्याम्उपायुभ्यः
षष्ठीउपायुनः / उपायोःउपायुनोः / उपाय्वोःउपायूनाम्
सप्तमीउपायुनि / उपायौउपायुनोः / उपाय्वोःउपायुषु
सम्बोधनहे उपायु / हे उपायोहे उपायुनीहे उपायूनि

अर्थ: —
English: approaching, TS. i, 1, 1, 1; ŚBr. i; KātyŚr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें