🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:28:53 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उम्भित (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउम्भितःउम्भितौउम्भिताः
द्वितीयाउम्भितम्उम्भितौउम्भितान्
तृतीयाउम्भितेनउम्भिताभ्याम्उम्भितैः
चतुर्थीउम्भितायउम्भिताभ्याम्उम्भितेभ्यः
पञ्चमीउम्भितात् / उम्भिताद्उम्भिताभ्याम्उम्भितेभ्यः
षष्ठीउम्भितस्यउम्भितयोःउम्भितानाम्
सप्तमीउम्भितेउम्भितयोःउम्भितेषु
सम्बोधनहे उम्भितहे उम्भितौहे उम्भिताः

अर्थ: —
English: included or contained in (see √ उभ् above), Bhām.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उम्भित (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउम्भितम्उम्भितेउम्भितानि
द्वितीयाउम्भितम्उम्भितेउम्भितानि
तृतीयाउम्भितेनउम्भिताभ्याम्उम्भितैः
चतुर्थीउम्भितायउम्भिताभ्याम्उम्भितेभ्यः
पञ्चमीउम्भितात् / उम्भिताद्उम्भिताभ्याम्उम्भितेभ्यः
षष्ठीउम्भितस्यउम्भितयोःउम्भितानाम्
सप्तमीउम्भितेउम्भितयोःउम्भितेषु
सम्बोधनहे उम्भितहे उम्भितेहे उम्भितानि

अर्थ: —
English: included or contained in (see √ उभ् above), Bhām.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें