🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:18:41 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उरुक्रम (पुंलिङ्ग)

वामनावतार के रूप में विष्णु भगवान

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउरुक्रमःउरुक्रमौउरुक्रमाः
द्वितीयाउरुक्रमम्उरुक्रमौउरुक्रमान्
तृतीयाउरुक्रमेणउरुक्रमाभ्याम्उरुक्रमैः
चतुर्थीउरुक्रमायउरुक्रमाभ्याम्उरुक्रमेभ्यः
पञ्चमीउरुक्रमात् / उरुक्रमाद्उरुक्रमाभ्याम्उरुक्रमेभ्यः
षष्ठीउरुक्रमस्यउरुक्रमयोःउरुक्रमाणाम्
सप्तमीउरुक्रमेउरुक्रमयोःउरुक्रमेषु
सम्बोधनहे उरुक्रमहे उरुक्रमौहे उरुक्रमाः

अर्थ: वामनावतार के रूप में विष्णु भगवान

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उरुक्रम (नपुंसकलिङ्ग)

वामनावतार के रूप में विष्णु भगवान

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउरुक्रमम्उरुक्रमेउरुक्रमाणि
द्वितीयाउरुक्रमम्उरुक्रमेउरुक्रमाणि
तृतीयाउरुक्रमेणउरुक्रमाभ्याम्उरुक्रमैः
चतुर्थीउरुक्रमायउरुक्रमाभ्याम्उरुक्रमेभ्यः
पञ्चमीउरुक्रमात् / उरुक्रमाद्उरुक्रमाभ्याम्उरुक्रमेभ्यः
षष्ठीउरुक्रमस्यउरुक्रमयोःउरुक्रमाणाम्
सप्तमीउरुक्रमेउरुक्रमयोःउरुक्रमेषु
सम्बोधनहे उरुक्रमहे उरुक्रमेहे उरुक्रमाणि

अर्थ: वामनावतार के रूप में विष्णु भगवान
English: far-stepping, making wide strides (said of Viṣṇu), RV.; TUp.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें