🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:29:08 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उरुक्षय (पुंलिङ्ग)

उरु (अतिशय, अधिक) + क्षय (घर, निवास)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउरुक्षयःउरुक्षयौउरुक्षयाः
द्वितीयाउरुक्षयम्उरुक्षयौउरुक्षयान्
तृतीयाउरुक्षयेणउरुक्षयाभ्याम्उरुक्षयैः
चतुर्थीउरुक्षयायउरुक्षयाभ्याम्उरुक्षयेभ्यः
पञ्चमीउरुक्षयात् / उरुक्षयाद्उरुक्षयाभ्याम्उरुक्षयेभ्यः
षष्ठीउरुक्षयस्यउरुक्षययोःउरुक्षयाणाम्
सप्तमीउरुक्षयेउरुक्षययोःउरुक्षयेषु
सम्बोधनहे उरुक्षयहे उरुक्षयौहे उरुक्षयाः

अर्थ: उरु (अतिशय, अधिक) + क्षय (घर, निवास)
English: (उरु॑-क्षय, AV.) occupying spacious dwellings, RV. i, 2, 9 (said of Varuṇa), AV. vii, 77, 3 (said of the Marut

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उरुक्षय (नपुंसकलिङ्ग)

उरु (अतिशय, अधिक) + क्षय (हानि, ह्रास)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउरुक्षयम्उरुक्षयेउरुक्षयाणि
द्वितीयाउरुक्षयम्उरुक्षयेउरुक्षयाणि
तृतीयाउरुक्षयेणउरुक्षयाभ्याम्उरुक्षयैः
चतुर्थीउरुक्षयायउरुक्षयाभ्याम्उरुक्षयेभ्यः
पञ्चमीउरुक्षयात् / उरुक्षयाद्उरुक्षयाभ्याम्उरुक्षयेभ्यः
षष्ठीउरुक्षयस्यउरुक्षययोःउरुक्षयाणाम्
सप्तमीउरुक्षयेउरुक्षययोःउरुक्षयेषु
सम्बोधनहे उरुक्षयहे उरुक्षयेहे उरुक्षयाणि

अर्थ: उरु (अतिशय, अधिक) + क्षय (हानि, ह्रास)
English: (उरु॑-क्षय, AV.) occupying spacious dwellings, RV. i, 2, 9 (said of Varuṇa), AV. vii, 77, 3 (said of the Marut

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें