🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:58:38 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उल्मुक (पुंलिङ्ग)

जलती लकड़ी, मशाल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउल्मुकःउल्मुकौउल्मुकाः
द्वितीयाउल्मुकम्उल्मुकौउल्मुकान्
तृतीयाउल्मुकेनउल्मुकाभ्याम्उल्मुकैः
चतुर्थीउल्मुकायउल्मुकाभ्याम्उल्मुकेभ्यः
पञ्चमीउल्मुकात् / उल्मुकाद्उल्मुकाभ्याम्उल्मुकेभ्यः
षष्ठीउल्मुकस्यउल्मुकयोःउल्मुकानाम्
सप्तमीउल्मुकेउल्मुकयोःउल्मुकेषु
सम्बोधनहे उल्मुकहे उल्मुकौहे उल्मुकाः

अर्थ: जलती लकड़ी, मशाल
संस्कृत: पर्याय: अलात

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उल्मुक (नपुंसकलिङ्ग)

जलती लकड़ी, मशाल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउल्मुकम्उल्मुकेउल्मुकानि
द्वितीयाउल्मुकम्उल्मुकेउल्मुकानि
तृतीयाउल्मुकेनउल्मुकाभ्याम्उल्मुकैः
चतुर्थीउल्मुकायउल्मुकाभ्याम्उल्मुकेभ्यः
पञ्चमीउल्मुकात् / उल्मुकाद्उल्मुकाभ्याम्उल्मुकेभ्यः
षष्ठीउल्मुकस्यउल्मुकयोःउल्मुकानाम्
सप्तमीउल्मुकेउल्मुकयोःउल्मुकेषु
सम्बोधनहे उल्मुकहे उल्मुकेहे उल्मुकानि

अर्थ: जलती लकड़ी, मशाल
संस्कृत: पर्याय: अलात
English: (Uṇ. iii, 84) a firebrand, a piece of burning charcoal used for kindling a fire, ŚBr.; AitBr.; KātyŚr.; ĀśvGṛ.

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें