🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:52:00 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उष्णीष (पुंलिङ्ग)

तारा . जो सिर के चारों ओर बाँधी जाय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउष्णीषःउष्णीषौउष्णीषाः
द्वितीयाउष्णीषम्उष्णीषौउष्णीषान्
तृतीयाउष्णीषेणउष्णीषाभ्याम्उष्णीषैः
चतुर्थीउष्णीषायउष्णीषाभ्याम्उष्णीषेभ्यः
पञ्चमीउष्णीषात् / उष्णीषाद्उष्णीषाभ्याम्उष्णीषेभ्यः
षष्ठीउष्णीषस्यउष्णीषयोःउष्णीषाणाम्
सप्तमीउष्णीषेउष्णीषयोःउष्णीषेषु
सम्बोधनहे उष्णीषहे उष्णीषौहे उष्णीषाः

अर्थ: तारा . जो सिर के चारों ओर बाँधी जाय
संस्कृत: पर्याय: मुकुट, किरीट, मौलि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उष्णीष (नपुंसकलिङ्ग)

तारा . जो सिर के चारों ओर बाँधी जाय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउष्णीषम्उष्णीषेउष्णीषाणि
द्वितीयाउष्णीषम्उष्णीषेउष्णीषाणि
तृतीयाउष्णीषेणउष्णीषाभ्याम्उष्णीषैः
चतुर्थीउष्णीषायउष्णीषाभ्याम्उष्णीषेभ्यः
पञ्चमीउष्णीषात् / उष्णीषाद्उष्णीषाभ्याम्उष्णीषेभ्यः
षष्ठीउष्णीषस्यउष्णीषयोःउष्णीषाणाम्
सप्तमीउष्णीषेउष्णीषयोःउष्णीषेषु
सम्बोधनहे उष्णीषहे उष्णीषेहे उष्णीषाणि

अर्थ: तारा . जो सिर के चारों ओर बाँधी जाय
संस्कृत: पर्याय: मुकुट, किरीट, मौलि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें