🕉️ 23 November 2026, Monday · 01:39:47 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उष्णीषिन् (पुंलिङ्ग)

शिरोवेष्टन पहने हुए या राजमुकुट धारण किए हुए

🔎 आपका लिखा रूप उष्णीषी = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउष्णीषीउष्णीषिणौउष्णीषिणः
द्वितीयाउष्णीषिणम्उष्णीषिणौउष्णीषिणः
तृतीयाउष्णीषिणाउष्णीषिभ्याम्उष्णीषिभिः
चतुर्थीउष्णीषिणेउष्णीषिभ्याम्उष्णीषिभ्यः
पञ्चमीउष्णीषिणःउष्णीषिभ्याम्उष्णीषिभ्यः
षष्ठीउष्णीषिणःउष्णीषिणोःउष्णीषिणाम्
सप्तमीउष्णीषिणिउष्णीषिणोःउष्णीषिषु
सम्बोधनहे उष्णीषिन्हे उष्णीषिणौहे उष्णीषिणः

अर्थ: शिरोवेष्टन पहने हुए या राजमुकुट धारण किए हुए

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उष्णीषिन् (स्त्रीलिङ्ग)

शिरोवेष्टन पहने हुए या राजमुकुट धारण किए हुए

🔎 आपका लिखा रूप उष्णीषी = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउष्णीषीउष्णीषिनौउष्णीषिनः
द्वितीयाउष्णीषिनम्उष्णीषिनौउष्णीषिनः
तृतीयाउष्णीषिनाउष्णीषिभ्याम्उष्णीषिभिः
चतुर्थीउष्णीषिनेउष्णीषिभ्याम्उष्णीषिभ्यः
पञ्चमीउष्णीषिनःउष्णीषिभ्याम्उष्णीषिभ्यः
षष्ठीउष्णीषिनःउष्णीषिनोःउष्णीषिनाम्
सप्तमीउष्णीषिनिउष्णीषिनोःउष्णीषिषु
सम्बोधनहे उष्णीषिन्हे उष्णीषिनौहे उष्णीषिनः

अर्थ: शिरोवेष्टन पहने हुए या राजमुकुट धारण किए हुए

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬