🕉️ 23 November 2026, Monday · 02:09:55 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उष्मवत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउष्मवान्उष्मवन्तौउष्मवन्तः
द्वितीयाउष्मवन्तम्उष्मवन्तौउष्मवतः
तृतीयाउष्मवताउष्मवद्भ्याम्उष्मवद्भिः
चतुर्थीउष्मवतेउष्मवद्भ्याम्उष्मवद्भ्यः
पञ्चमीउष्मवतःउष्मवद्भ्याम्उष्मवद्भ्यः
षष्ठीउष्मवतःउष्मवतोःउष्मवताम्
सप्तमीउष्मवतिउष्मवतोःउष्मवत्सु
सम्बोधनहे उष्मवन्हे उष्मवन्तौहे उष्मवन्तः

अर्थ: —
English: heated, burning, smoking, Suśr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उष्मवत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउष्मवत् / उष्मवद्उष्मवतीउष्मवन्ति
द्वितीयाउष्मवत् / उष्मवद्उष्मवतीउष्मवन्ति
तृतीयाउष्मवताउष्मवद्भ्याम्उष्मवद्भिः
चतुर्थीउष्मवतेउष्मवद्भ्याम्उष्मवद्भ्यः
पञ्चमीउष्मवतःउष्मवद्भ्याम्उष्मवद्भ्यः
षष्ठीउष्मवतःउष्मवतोःउष्मवताम्
सप्तमीउष्मवतिउष्मवतोःउष्मवत्सु
सम्बोधनहे उष्मवत् / हे उष्मवद्हे उष्मवतीहे उष्मवन्ति

अर्थ: —
English: heated, burning, smoking, Suśr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬