🕉️ 21 November 2026, Saturday · 12:26:06 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ऊर्णायु (पुंलिङ्ग)

ऊनी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऊर्णायुःऊर्णायूऊर्णायवः
द्वितीयाऊर्णायुम्ऊर्णायूऊर्णायून्
तृतीयाऊर्णायुनाऊर्णायुभ्याम्ऊर्णायुभिः
चतुर्थीऊर्णायवेऊर्णायुभ्याम्ऊर्णायुभ्यः
पञ्चमीऊर्णायोःऊर्णायुभ्याम्ऊर्णायुभ्यः
षष्ठीऊर्णायोःऊर्णाय्वोःऊर्णायूनाम्
सप्तमीऊर्णायौऊर्णाय्वोःऊर्णायुषु
सम्बोधनहे ऊर्णायोहे ऊर्णायूहे ऊर्णायवः

अर्थ: ऊनी
संस्कृत: पर्याय: मेढ्र, उरभ्र, उरण, मेष, वृष्णि

📚 अमरकोश में:
• भेड़ा (२.९.७७) — पर्याय: मेढ्र, उरभ्र, उरण, मेष, वृष्णि, एडक
• ऊनी कम्बल (२.९.१०७) — पर्याय: मेषकम्बल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ऊर्णायु (स्त्रीलिङ्ग)

ऊनी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऊर्णायुःऊर्णायूऊर्णायवः
द्वितीयाऊर्णायुम्ऊर्णायूऊर्णायूः
तृतीयाऊर्णाय्वाऊर्णायुभ्याम्ऊर्णायुभिः
चतुर्थीऊर्णायवे / ऊर्णाय्वैऊर्णायुभ्याम्ऊर्णायुभ्यः
पञ्चमीऊर्णायोः / ऊर्णाय्वाःऊर्णायुभ्याम्ऊर्णायुभ्यः
षष्ठीऊर्णायोः / ऊर्णाय्वाःऊर्णाय्वोःऊर्णायूनाम्
सप्तमीऊर्णायौ / ऊर्णाय्वाम्ऊर्णाय्वोःऊर्णायुषु
सम्बोधनहे ऊर्णायोहे ऊर्णायूहे ऊर्णायवः

अर्थ: ऊनी
संस्कृत: पर्याय: मेढ्र, उरभ्र, उरण, मेष, वृष्णि

📚 अमरकोश में:
• भेड़ा (२.९.७७) — पर्याय: मेढ्र, उरभ्र, उरण, मेष, वृष्णि, एडक
• ऊनी कम्बल (२.९.१०७) — पर्याय: मेषकम्बल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ऊर्णायु (नपुंसकलिङ्ग)

ऊनी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऊर्णायुऊर्णायुनीऊर्णायूनि
द्वितीयाऊर्णायुऊर्णायुनीऊर्णायूनि
तृतीयाऊर्णायुनाऊर्णायुभ्याम्ऊर्णायुभिः
चतुर्थीऊर्णायुने / ऊर्णायवेऊर्णायुभ्याम्ऊर्णायुभ्यः
पञ्चमीऊर्णायुनः / ऊर्णायोःऊर्णायुभ्याम्ऊर्णायुभ्यः
षष्ठीऊर्णायुनः / ऊर्णायोःऊर्णायुनोः / ऊर्णाय्वोःऊर्णायूनाम्
सप्तमीऊर्णायुनि / ऊर्णायौऊर्णायुनोः / ऊर्णाय्वोःऊर्णायुषु
सम्बोधनहे ऊर्णायु / हे ऊर्णायोहे ऊर्णायुनीहे ऊर्णायूनि

अर्थ: ऊनी
संस्कृत: पर्याय: मेढ्र, उरभ्र, उरण, मेष, वृष्णि

📚 अमरकोश में:
• भेड़ा (२.९.७७) — पर्याय: मेढ्र, उरभ्र, उरण, मेष, वृष्णि, एडक
• ऊनी कम्बल (२.९.१०७) — पर्याय: मेषकम्बल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें