🕉️ 21 November 2026, Saturday · 02:45:51 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ऊर्णावल (पुंलिङ्ग)

ऊर्णा (ऊन) + वल (सामर्थ्य, शक्ति)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऊर्णावलःऊर्णावलौऊर्णावलाः
द्वितीयाऊर्णावलम्ऊर्णावलौऊर्णावलान्
तृतीयाऊर्णावलेनऊर्णावलाभ्याम्ऊर्णावलैः
चतुर्थीऊर्णावलायऊर्णावलाभ्याम्ऊर्णावलेभ्यः
पञ्चमीऊर्णावलात् / ऊर्णावलाद्ऊर्णावलाभ्याम्ऊर्णावलेभ्यः
षष्ठीऊर्णावलस्यऊर्णावलयोःऊर्णावलानाम्
सप्तमीऊर्णावलेऊर्णावलयोःऊर्णावलेषु
सम्बोधनहे ऊर्णावलहे ऊर्णावलौहे ऊर्णावलाः

अर्थ: ऊर्णा (ऊन) + वल (सामर्थ्य, शक्ति)
English: having wool, woolly, ŚBr. vii.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ऊर्णावल (नपुंसकलिङ्ग)

ऊर्णा (ऊन) + वल (सामर्थ्य, शक्ति)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऊर्णावलम्ऊर्णावलेऊर्णावलानि
द्वितीयाऊर्णावलम्ऊर्णावलेऊर्णावलानि
तृतीयाऊर्णावलेनऊर्णावलाभ्याम्ऊर्णावलैः
चतुर्थीऊर्णावलायऊर्णावलाभ्याम्ऊर्णावलेभ्यः
पञ्चमीऊर्णावलात् / ऊर्णावलाद्ऊर्णावलाभ्याम्ऊर्णावलेभ्यः
षष्ठीऊर्णावलस्यऊर्णावलयोःऊर्णावलानाम्
सप्तमीऊर्णावलेऊर्णावलयोःऊर्णावलेषु
सम्बोधनहे ऊर्णावलहे ऊर्णावलेहे ऊर्णावलानि

अर्थ: ऊर्णा (ऊन) + वल (सामर्थ्य, शक्ति)
English: having wool, woolly, ŚBr. vii.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें